Aralin ang bilnuran - tanaga-baybayin

aralin ang bilnuran

upang sa sukli't bayad

sa dyip na sinasakyan

matiyak tamang lahat

gbj/01.07.2026

* bilnuran - aritmetika

* ambag sa proyektong tanaga-baybayin

Dalawang plato pa rin tayo sa kaarawan mo

DALAWANG PLATO PA RIN TAYO SA KAARAWAN MO

dalawang plato pa rin ang inihanda ko

sa kaarawan mo, mahal, tig-isa tayo

bagamat alam kong ako lang ang kakain

naisip kong ang handa'y pagsaluhan natin

pagbati ko ay maligayang kaarawan

wala ka na subalit ikaw pa'y nariyan

wala mang keyk, ipagpaumanhin mo, sinta

pagkat keyk ngayon higit presyong Noche Buena

binilhan ka ng paborito mong adobo

tayo lang dalawa ang magsasalo-salo

bagamat ako lang talaga ang uubos

datapwat ako lang mag-isa ang uubos

sinta kong Libay, tigib man ako ng luhà

happy birthday ang bati ng abang makatâ

- gregoriovbituinjr.

01.06.2026

Sa iyong ika-42 kaarawan

SA IYONG IKA-42 KAARAWAN

saan ka man naroroon

maligayang kaarawan

ninamnam ko ang kahapon

na tila di mo iniwan

oo, nasa gunita pa

ang mapupula mong labi

akin pang naaalala

ang matatamis mong ngiti

tulad ng palaso't busog

ni Kupido sa puso ko

binabati kita, irog

sa pagsapit ng birthday mo

muli, pagbati'y tanggapin

sa puso ko'y ikaw pa rin

- gregoriovbituinjr.

01.06.2026

Madaling araw

MADALING ARAW

tila ako'y nagdidiliryo

di naman masakit ang ulo

baka nananaginip ako

nagtataka, anong totoo?

kahit nagugulumihanan

tila batbat ng kalituhan

ako'y tumayo sa higaan

at kinuha ang inuminan

ako ba'y nakikipaghamok

sa mga kurakot sa tuktok

agad naman akong lumagok

ng tubig, at di na inantok

madilim pa pala't kayginaw

pagbangon ng madaling araw

katawan ko'y ginalaw-galaw

ay, sino kaya ang dumalaw?

- gregoriovbituinjr.

01.06.2026

Kaypanglaw ng gabi

KAYPANGLAW NG GABI

ramdam ko ang panglaw ng gabi

lalo ang nagbabagang lungkot

sa kalamnan ko't mga pisngi

na di batid saan aabot

may hinihintay ngunit walâ

subalit nagsisikap pa rin

sa kabila ng pagkawalâ

ng sintang kaysarap mahalin

tila ba gabi'y anong lamlam

kahit maliwanag ang poste

at buwan, tila di maparam

ang panglaw at hikbi ng gabi

sasaya ba pag nag-umaga?

o gayon din ang dala-dala?

- gregoriovbituinjr.

01.05.2026

Luhà

LUHÀ

ang kinakain ko'y / mapait na luhà

sapagkat ang sinta'y / kay-agang nawalâ

ang tinatagay ko'y / luhang timbâ-timbâ

na buhay kong ito'y / tila isinumpâ

pasasaan kayâ / ako patutungò

kung yaring sarili'y / tila di mahangò

hinahayaan lang / na ako'y igupò

ng palad at buhay / na di ko mabuô

tanging sa pagkathâ / na lang binubuhos

ang buong panahon / ng makatang kapos

bagamat patuloy / pa rin sa pagkilos

kasama ng masa't / obrerong hikahos

napakatahimik / pa rin nitong gabi

kahit may nakuro / ay walang masabi

nakatitig pa rin / ako sa kisame

habang sa hinagpis / pa rin ay sakbibi

- gregoriovbituinjr.

01.05.2026

Dalawang bayani: Carlos Yulo at Alex Eala

DALAWANG BAYANI: CARLOS YULO AT ALEX EALA

dapat bang pumili lang ng isa

gayong parehong nag-ambag sila

sa sports ng bansa't nakilala

sa pinasok na larangan nila

mahilig tayong isa'y piliin

bakit? para ang isa'y inggitin?

ang dalawa'y parangalan natin

na bagong bayani kung ituring

dapat ba isa'y pangalawa lang?

gayong magkaiba ng larangan

isa'y gymnast, isa'y tennis naman

bakit isa ang pagbobotohan?

ang isa'y di mababa sa isa

Athlete of the Year sana'y dalawa

Carlos Yulo at Alex Eala

kinilala sa larangan nila

nagningning ang kanilang pangalan

dahil kanilang napagwagian

ang laban, puso't diwa ng bayan

kayâ kapwa sila parangalan!

- gregoriovbituinjr.

01.05.2025

* ulat mulâ sa pahayagang Pilipino Star Ngayon at Pang-Masa, Enero 4, 2026, sa sports page

Magandang umaga

MAGANDANG UMAGA!

magandang umaga, kumusta na?

pagbating kaysarap sa pandama

tilà baga ang mensaheng dala

paglitaw ng araw, may pag-asa

saanmang lupalop naroroon

batiin natin sinuman iyon

nang may ngiti, panibagong hámon

at baka may tamis silang tugon

kasabay ng araw sa pagsikat

ay narito muli't nagsusulat

pagbati ko'y isinisiwalat

magandang umaga po sa lahat!

simulâ na naman ng trabaho

muli, kakayod na naman tayo

nawa'y mabuti ang lagay ninyo

walang sakit at malakas kayo

- gregoriovbituinjr.

01.05.2025

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://web.facebook.com/share/r/1CCUh1PJVk/ 

Balakyot - balatkayô ba?

BALAKYOT - BALATKAYÔ BA?

kayganda ng kanyang itinanong

kung ang balakyot ba'y balatkayô?

ah, marahil, dahil ang balakyot

ay mapagbalatkayo at lilò

sinagot ko siyang ang balakyot

ay balawis, sukab, lilò, taksil

at tumugon siyang gagamitin

na rin niya ang salitang iyon

pag mapagbalatkayong kaibigan

matagal man bago mo malaman

madarama mo ang kataksilan

siya't lilo't balakyot din naman

mapagkunwari't balakyot pala

pinagsamaha'y sayang talaga

kayhirap pag ganyan ang kasama

na harapang pagtataksilan ka

- gregoriovbituinjr.

01.04.2026

Anekdota sa polyeto ni Heneral Gregorio Del Pilar

ANEKDOTA SA POLYETO NI HENERAL GREGORIO DEL PILAR

Maikling sanaysay at saliksik ni Gregorio V. Bituin Jr.

Binabasa ko ang aklat ng mga sanaysay ni National Artist Nick Joaquin hinggil sa sampung bayani ng bansa sa aklat niyang A Question of Heroes nang mabasa ko ang isang anekdota hinggil kay Gregorio del Pilar, bago pa siya maging heneral. Nasa pahina 184 iyon ng nasabing aklat.

Estudyante pa lang noon si Gregorio Del Pilar sa Ateneo nang maging kasapi ng Katipunan. Naroon siya sa bahay ng Katipunerong si Deodato Arellano sa Tondo nang iatang sa kanya ang tungkuling pamamahagi ng polyeto ng Katipunan.

Noong minsang siya'y nasa Malolos na may dalang bulto ng polyeto ng paghihimagsik, ipinalit niya iyon sa kontra-rebolusyong polyeto ng Simbahan. Kaya noong sumapit ang araw ng Linggo, nakita ni Goyo na ipinamamahagi na ng kura ang kanyang ipinalit na polyeto.

Ganyan pala kahusay mag-isip at kumilos si Gregorio Del Pilar, ang batang heneral ng himagsikan na napatay sa murang edad na 24 sa Pasong Tirad.

Ibig sabihin, ang ganyang husay niya ang nagdala sa kanya upang maging heneral siya sa murang edad at pagkatiwalaan sa mga delikadong tungkulin.

Kumatha ako ng munting tula hinggil sa anekdotang ito:

ANG POLYETO NI GREGORIO DEL PILAR

isang anekdota ang nabasa ko

sa katukayong bayaning Gregorio

Del Pilar noong magsimula ito

bilang estudyanteng Katipunero

ang tinanganang tungkulin paglaon

mamahagi ng polyeto ang misyon

sa Malolos, polyetong hawak noon

sa simbahan ay sinalisi iyon

kaya imbes polyeto ng simbahan

ay naging polyeto ng himagsikan

habang kura'y pinamahagi naman

iyon sa nagsimba kinalingguhan

ganyan kahusay mag-isip ang pantas

na Goyo, may estratehiya't angas

taktika ng kaaway pinipilas

hanggang mapatay siya sa Tirad Pass

01.04.2026

Salamat kay Agoncillo sa tulang "Sa Iyo, O Makata"

SALAMAT KAY AGONCILLO SA TULANG "SA IYO, O MAKATA"

ni Gregorio V. Bituin Jr. 01.03.2026

sa magasing Liwayway nga / ay muling inilathalà

ang tula ni Agoncillo, / na "Sa Iyo, O Makatâ"

na isang pagpapahayag / na merong sukat at tugmâ

isang tulang inaalay / sa kapwa niya makatâ

ang pantig bawat taludtod, / nasa lalabing-animin

may sesura sa pangwalo, / sadyang kaysarap basahin

may sugat man at pasakit / ngunit mananamnam natin

ang salitang anong tamis, / na may anghang at pait din 

kaya't naririto akong / taospusong nagpupugay

sa tula ni Agoncillo / habang nasa paglalakbay

sa putikan mang lupalop, / ang kanyang tinula'y tulay

sa bawat unos ng buhay, / may pag-asang tinataglay

pasasalamat sa iyo, / sa anong ganda mong mithi

Agoncillo, historyador, / makatang dangal ng lahi!

upang mabasa ng tanan, / buong tula mo'y sinipi

at tinipa sa kompyuter, / nang sa iba'y mabahagi:

SA IYO, O MAKATA

Ni Teodoro A. Agoncillo

(Unang nalathala: LIWAYWAY, Enero 13, 1945)

KAIBIGAN, malasin mo ang mapulang kalunuran

At may apoy na animo ay siga ng kalangitan;

Yao'y ningas sa magdamag ng masungit na karimlan,

Na sulo ng ating budhing walang layo't naglalaban.

HUMINTO kang sumandali, O kahit na isang saglit,

At kumatok nang marahan sa pinto ng aking dibdib,

Sa loob mayroong isang pusong laging tumatangis,

Sa sama ng katauhang sa kapuwa'y nagbabangis!

O linikha ng Maykapal! Malasin mo't nagdidilim

Ang umaga ng daigdig na luhaa't naninimdim;

Ang kalulwa'y naghuhukot sa mabigat na pasanin,

At ang diwa'y nadudurog sa dahas ng pagkabaliw.

O makatang mang-aawit ng mayuming kagandahan,

O makata ng pag-ibig at matimping pagdaramdam;

Ang tinig mo'y hindi paos, ano't hindi mangundiman

Ng Paglaya nitong Tao upang maging Diwang Banal?

KALBITIN mo ang kudyapi na kaloob ni Bathala

At nang iyong mapahinto ang sa ngayo'y nandirigma;

Ang yumao'y idalangin, at sa puso ay magluksa,

At sa buhay agawin mo ang sandatang namumuksa!

Ang tinig mo'y isang tinig ng Bathalang Mananakop,

Ang layon mo ay siya rin ng Mesyas na Manunubos;

Ang diwa mo ay panlahat, ang mithi mo ay pag-irog,

Ang bayan mo'y Daigdigang naghahari'y gintong loob.

UMAWIT ka O makata! Lisanin mo ang pangamba,

Tumitig ka sa silahis ng araw na nagbabaga;

Ang buhay man ay di laging pag-ibig na sinisinta,

Sa paana'y malasin mo't may hukay na nakanganga!

AT sa gayon, ang kanluran na may sigang sakdal tingkad

Ay sa dilim magluluwal ng umagang maliwanag;

Sadyang ganyan ang mabuhay sa lalim ng iyong sugat

Ay doon mo makikita ang langit ng iyong palad.

* muling nalathala ang tulang ito ni Agoncillo sa magasing Liwayway, isyu ng Abril 2024, p.96

Tanága - baybayin sa kurakot

hinagpis ang dinulot

sa bayan ng kurakot

dapat lamang managot

silang mga balakyot

tanága - baybayin

gbj/01.03.2026

Aklat ng martial arts

AKLAT NG MARTIAL ARTS

buti't nabili ko rin ang librong "Ang Sining

ng Pakikipagtunggali at Pagtatanggol"

magandang basahin, madaling unawain

sa presyo ng libro'y sapat lang ang nagugol

narito'y Arnis, Karate, Tae Kwon Do, Kung Fu

di lang ito tungkol sa pakikipaglaban

kundi liwanag ng pananaw at prinsipyo

pag-unlad ng diwà, malusog na katawan

ang mga kilos dito'y masining sa ganda

mga kata'y pinagi-ensayuhang sadyâ

ang librong ito'y interesante talaga

upang sa mang-aapi'y di basta luluhà

kung sa pagtatangka'y di agad makakalas

ay baka maipagtanggol ko ang sarili

sa paglaban dapat katawan ay malakas

upang di basta maagrabyado't ma-bully

- gregoriovbituinjr.

01.03.2026

Sugatan sa paputok - 235 (2026), 236 (2019)

SUGATAN SA PAPUTOK - 235 (2026), 236 (2019)

halos di nagkakalayo ang bilang ng naputukan

sa Bagong Taon ng 2026 at 2019

sa bansa, ang sabi ng Kagawaran ng Kalusugan

kaytindi, parang nangyari sa iisang lugar lamang

bagamat sa lumang ulat, tinukoy saan nangyari

sa ulat ngayong taon ay di pa ito sinasabi

bukod sa pagsalubong, paputok ba'y anong silbi

kung kinabukasan at daliri ang biktima rine

sagot ba ng negosyante ng paputok ang medikal

ng mga naputukang may malay ngunit walang malay

lalo't mga bata pa't di kabataan at tigulang

ang mga nasaktan, nasabugan, dinalang ospital

maraming mga pangarap ang sinira ng paputok

habang ngingisi-ngisi lang ang kapitalistang hayok

sa tubo at walang pakialam sa masang nalugmok

mawakasan ang ganitong sistema'y dapat maarok

- gregoriovbituinjr.

01.03.2026

* ulat mula sa pahayagang Pilipino Star Ngayon, Enero 2, 2026, p.2 at p.5

Kurakot na balakyot

KURAKOT NA BALAKYOT

(alay sa unang Black Friday Protest 2026)

bakit ang pondo sa ghost flood control 

sa bulsa ng trapo'y bumubukol

buwis ng bayan ang ginugugol

sa kapritso nitong trapong ulol

Bagong Taon na, iyan pa'y tanong

na noon pang nakaraang taon

mga kawatan ba'y makukulong?

lalo't pulitikong mandarambong!

matutuwa ba tayo sa ganyan?

kayraming lingkod bayang kawatan

na ang pinagsasamantalahan

ay maliliit na kababayan

paulit-ulit ang ating sagot

sa ginagawa ng mga buktot

ikulong na lahat ng kurakot!

panagutin ang mga balakyot!

Bagong Taon na, ano na ngayon?

walang malaking isdang nakulong

dilis lang, walang pating o leyon

walang TONGresista at senaTONG

- gregoriovbituinjr.

01.02.2026

Rice sa Tagalog: PALAY, BIGAS o KANIN?

RICE SA TAGALOG: PALAY, BIGAS O KANIN?

sa naritong tanong ay agad natigilan
sa krosword na sinasagutan kong maigi
dahil may tatlong sagot pag pinag-isipan
lalo kung ating batid ang wikang sarili

sa Labingsiyam Pahalang: Rice sa Tagalog
limang titik, alin? PALAY, BIGAS o KANIN?
mga katutubong salitang umimbulog
na madali lang kung ating uunawain

sa naga-unli rice, KANIN agad ang tugon
sa nagtatanim, baka isagot ay PALAY
sa negosyante ng bigas, BIGAS na iyon
mga salita nating kaysarap manilay

teknik dito'y sagutan muna ang Pababâ
kung sa Walo Pababâ, sagot ay Naisin
sa tanong na Hangarin, tutuguning sadyâ
ang panglimang letra'y "I", kaya sagot: KANIN

- gregoriovbituinjr.
01.01.2026

* krosword mula sa pahayagang Pang-Masa, Disyembre 17, 2025, p.7    

Makáhiyâ, diban, at kanákanâ

 

MAKÁHIYÂ, DIBAN, AT KANÁKANÂ

may natutunan na namang bagong salitâ

baka lalawiganin o lumang katagâ

na sa palaisipan ay nakitang sadyâ

subalit pamilyar ako sa MAKAHIYÂ

na "halaman tiklupin" yaong kahulugan

halamang pag hinipò mo'y titiklop naman

tawag sa "higaan-upuan" pala'y DIBAN

sa saliksik ay salin ng Ingles na divan

KANÁKAN ay "pagdadahilan", tingnan mo

lang sa U.P. Diksiyonaryong Filipino

parang "Indyan Pana, Kakanâ-kanâ" ito

madaling tandaan, luma'y mistulang bago

salamat sa palaisipan sa Abante

abang makata'y may natutunang mabuti

na magagamit sa kwento, tula't mensahe

na sa bayan at wika'y ipinagsisilbi

- gregoriovbituinjr.

01.01.2026

* MAKÁHIYÂ - 3 Pabahâ

* DIBAN - 4 Pahalang

* KANÁKANÂ - 28 Pahalang

* krosword mula sa pahayagang Abante, Disyembre 28, 2025, p.7

Sa litrato at sa gunita na lang

SA LITRATO AT SA GUNITA NA LANG

Bagong Taon, ngunit di ako Bagong Tao

makatang tibak pa rin ngunit nagsosolo

pagkat sinta'y wala na, wala nang totoo

siya'y nagugunita na lang sa litrato

maraming salamat, sinta, sa pagmamahal

buti't sa mundong ito pa'y nakatatagal

ang plano kong nobelang sa iyo'y inusal

noon ay kinakatha't sana'y mailuwal

at maipalathala't mabasa ng masa

bagamat madalas katha'y tula talaga

alay ko sa iyo ang una kong nobela

balang araw, tayo rin nama'y magkikita

mga litrato natin ay kaysarap masdan

na aking madalas binabalik-balikan

ika'y sa diwa't puso ko na nananahan

litrato mo na lang ang madalas kong hagkan

- gregoriovbituinjr.

01.01.2026

Pagsalubong sa 2026: Year of the Fire Horse

PAGSALUBONG SA 2026, YEAR OF THE FIRE HORSE

tahimik kong sinalubong ang Year of the Fire Horse

pulutan ay tahong at iniinom ay Red Horse

hay, katatapos ko lang maglinis ng tahanan

umidlip ng isang oras, tumagay, namulutan

sana'y walang matamaan ng ligaw na bala

sana'y walang lasenggong magpaputok ng baril

sana'y walang naputukan sa mga daliri

maayos sanang sinalubong ang Bagong Taon

ngunit taon lang naman ang nabago talaga

habang nariyan pa rin ang bulok na sistema

patuloy pa rin nating hanapin ang hustisya

panagutin ang mga kurakot at buwaya

maya-maya'y matutulog muli ako't antok

matapos ang isang boteng Red Horse ay malagok

New Year's Resolution: Ralihan ang trapo't bugok

lalo na ang mga kurakot na nasa tuktok

- gregoriovbituinjr.

01.01.2026

New Year 2026: Ikulong na 'yang mga kurakot!

NEW YEAR 2026: IKULONG NA 'YANG MGA KURAKOT!

alas dose na pala, bigla akong bumalikwas

pagkat nagpuputukan na't kay-ingay na sa labas

wala mang paputok o torotot na ilalabas

may boses akong ipinang-ingay din ng malakas

sinabayan ko ng sigaw ang ingay ng paputok

isinigaw ko'y: Ikulong na 'yang mga kurakot!

inihiyaw upang baguhin ang sistemang bulok

at panagutin ang mga kawatan at balakyot

pagpupugay sa lahat ng mga nakikibaka

upang lipunang makatao'y itayo talaga

upang mandarambong ay mapanagot na ng masa

upang baguhin ng bayan ang bulok na sistema

ang sinigaw ko na ang aking New Year's Resolution

tuloy ang laban, tuloy ang kilos at ang pagbangon

lahat ng mga kurakot ay dapat nang makulong

di lang dilis kundi mga pating na mandarambong

- gregoriovbituinjr.

01.01.2026

* mapapanood ang bidyo sa kawing na: https://www.facebook.com/share/r/1Zy6Mr7RfD/